Бас бет MediaCAMP Award 2022 байқауының ережесі

MediaCAMP Award 2022 байқауының ережесі

MediaCAMP Award журналистика байқауын Internews ұйымы Орталық Азия елдерінде АҚШ Халықаралық даму агенттігінің (USAID) қолдауымен бесжылдық «Орталық Азияның MediaCAMP бағдарламасы» аясында төртінші рет өткізеді.

Біріншісі 2019 жылы Тәжікстан астанасы Душанбеде (толығырақ мұнда жазылған), екіншісі 2020 жылы онлайн-форматта ұйымдастырылса, үшіншісі 2021 жылы аралас форматта болды. 

Байқау мақсаты және қағидаттары:

Қоғамда маңызы бар оқиғалар мен құбылыстарды жазып жүрген Орталық Азиядағы дарынды журналистер мен тәуелсіз контент жасаушыларды ынталандыру. Байқау аймақтағы медиа саланы дамытуға атсалысып, аймақтағы түрлі қоғам өкілдерінің үні естілуіне мүмкіндік береді.

Ашықтық, адалдық және бейтараптық қағидаттарына негізделеді.

Ережелері:

  1. Байқауға Қазақстанда, Қырғызстанда, Тәжікстанда, Түркіменстанда және Өзбекстандағы тәуелсіз немесе мемлекеттік медиада, штат не штаттан тыс жұмыс істейтін журналист те, автор да қатыса алады. Өтінімді материал авторы немесе байқауға қатысушы редакция бере алады. Марапат редакцияға емес, жеке журналист/автор немесе журналистер/авторлар тобына табысталады.
  2. Байқауға шетелдік медиада жұмыс істейтін журналист, яғни Орталық Азия аумағынан тыс (Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түркіменстан және Өзбекстан) жерде тіркелген және бас кеңсесі осы республикалардан басқа мемлекеттерде орналасқан медиа өкілі қатыса алмайды. Сонымен қатар мұндай медиада жарық көрген материалдар да қабылданбайды. 
  3. Грант немесе донор қаржысы есебінен әзірленген материал байқауға қабылданады, бірақ бұл материалды әзірлеу барысында контент мазмұны редакторлардың елеулі өзгерісіне ұшырамаған болуы тиіс. Материалдың техникалық, стилистикалық сапасын жақсарту үшін ментордың қолдауы талапқа қайшы емес.
  4. Байқауға 2021 жылдың 1 маусымынан 2022 жылдың 31 мамыры аралығында жарияланған кез келген формат пен жанрдағы (ескерту: деректі фильм уақыты 40 минуттан аспау керек) материалдар қабылданады. 
  5. Бір материалды тек бір номинацияға ұсынуға болады.
  6. Бір редакция немесе автор байқауға бірнеше материалын ұсына алады, алайда бір жұмысты бір номинацияға ғана ұсынуға мүмкіндік бар.  
  7. Байқауға материалдар қазақ, қырғыз, тәжік, түркімен, өзбек және орыс тілдерінде қабылданады. Байқаудың жұмыс тілі – орыс тілі. Сондықтан аймақтық кезеңге өткен материалдар орыс тіліне аударылады.
  8. Тек дұрыс толтырылған, хабарландырудағы уақытқа дейін, көрсетілген үлгіге сай, электронды түрде жолданған өтініштер ғана қарастырылады.
  9. Қатысушыларға өтініштің статусы жайлы жеке хабарланбайды. 
  10. Ұлттық кезеңнен өткен материал авторлары (финалистер) MediaCAMP Fest фестиваліне шақырылады. Ал Аймақтық кезеңде қазылар алқасының дауыс беру нәтижесімен анықталған жеңімпаздарға MediaCAMP Fest арнайы салтанатты рәсімінде мүсінше, диплом және сыйлықтар/сыйлықақы табысталады.

Іріктеу қалау өтеді?

Байқау екі кезеңнен тұрады:

Ұлттық кезең

Ұлттық кезеңде – әр елдегі іріктеу комиссиясы (Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түркіменстан, Өзбекстан) финалистерді таңдайды және олар Аймақтық кезеңге өтеді.

Аймақтық кезең

Аймақтық кезеңде Орталық Азияның қазылар алқасы финалистер арасынан әр номинация бойынша жеңімпаздарды анықтайды.

Ұлттық кезеңдегі іріктеу комиссиясы медиа, медиаменеджмент не қоғамдық маңызы бар салада көп тәжірибесі бар кәсіби мамандардан құралады. Қазылар алқасының мүшелер саны тақ болады. Әр мемлекеттегі іріктеу комиссиясына Internews ұйымының бір өкілі енеді. Қазылар алқасының барлық мүшесі объективтілік принципін сақтау үшін Мүдделер қақтығысы жайлы ережеге қол қояды. 

Іріктеу кезеңінің комиссия мүшесі қызмет ететін медиадан келіп түскен материал болса, ол комиссия мүшесі дауыс беруден қалыс қалады.

Аймақтық кезеңде жұмыстарды арнайы құрылған Орталық Азияның қазылар алқасы бағалайды. Оның құрамына қатысушы елдердің әрқайсысынан медиа және қоғамдық маңызы бар гуманитарлық саланың беделді әрі тәжірибелі бір не екі өкілі енеді. Қазылар алқасының қатарына финалист медианың қызметкері немесе басшысы шақырылмайды. 

Қазылар алқасының барлық мүшесі Мүдделер қақтығысы жайлы ережеге қол қояды.

Номинациялары

Байқау алты номинация бойынша өтеді:

Уақыт тынысы

Қоғамдағы  өзекті мәселені қозғап, жауап іздеп, уақыт тынысын көрсететін материалдарға арналған номинация. Толығырақ өтініш формасында жазылған.

Өтініш жіберу

Жеңімпаздар уақыты

Қиыншылыққа мойымаған, басқаларға жәрдемдескен адамдар туралы материалдарға арналған номинация. Толығырақ өтініш формасында жазылған.

Өтініш жіберу

Жасампаздар уақыты

Жетістікке жеткен жасампаз адамдар туралы материалдарға арналған номинация.

Толығырақ өтініш формасында жазылған.

Өтініш жіберу

Жастар уақыты

Журналистикаға енді келген, медиада жұмыс істегеніне 2 жыл толмаған жас журналистерге/авторларға арналған номинация. Толығырақ өтініш формасында жазылған.

Өтініш жіберу

Жыл тақырыбы. Жаңа уақыт

Жыл тақырыбы байқау сайын өзгеріп отырады. 2021-2022 жылдары әлем түбегейлі өзгеріп, жаңа уақыт келді. Бұл номинация қайғылы оқиғалар мен қақтығыстарды зерделеп, жазған, таспалаған материалдарға, сондай-ақ, соның барлығы өмірін өзгерткен адамдар туралы материалдарға арналған.

Өтініш жіберу

Уақыт көрінісі: фотосурет, карикатура, иллюстрация

Қоғамдағы түрлі мәселелерді, оқиғаларды бейнелейтін фотосурет, карикатура, инфографика, коллаж, басқа да визуал материалдар. Толығырақ өтініш формасында жазылған.

Өтініш жіберу

Арнайы сыйлықтар

Байқаудың іріктеу сатысында қазылар алқасы жеңімпаз атанбағандарға да арнайы сыйлықтар беруі мүмкін. Бұл сыйлықтар материалы ескеруге тұрарлық, мысалы тың тақырыпта жазылған, ерекше хикаяны көре білгені, материал жасаудағы көркем шешімдері, батылдығы үшін журналистер мен контент жасаушыларға беріледі.

Биылғы «Уақыт көрінісі: фотосурет, карикатура, иллюстрация» номинациясының бір ерекшелігі – ұсынылған материалдарды аудитория ғана емес, кәсіби қазылар алқасы да бағалап,фото, карикатура не/және иллюстрация бойынша арнайы сыйлық тағайындауы мүмкін.

Ұлттық кезеңнен өткен материал авторлары (финалистер) Орталық Азиядағы MediaCAMP Fest фестивалі аясында өтетін марапаттау рәсіміне шақырылады.

Егер менің материалым шетелден қаржыландырылатын ресурста жарияланса, мен байқауға қатыса аламын ба?

Байқауға шетелден қаржыландыратын немесе мемлекеттен тыс жерде тіркелген БАҚ журналисі қатыса алмайды. Сонымен қатар мұндай БАҚ-та жарық көрген материалдар қабылданбайды.

Егер менің материалым халықаралық БАҚ-та жарияланбаса, бірақ бұл материалды жазу үшін гранттық қаржы пайдаланылса, мен бұл байқауға қатыса аламын ба?

Гранттық немесе донорлық қаржыға әзірленген материал байқауға қабылданады, бірақ бұл материалды әзірлеу барысында материалдың контентін өзгертуге ықпал еткен редакторлардың үстемдігі болмауы тиіс. Бұл тұрғыдан алғанда техникалық жағынан, материалдың стилистикалық сапасын жақсарту мақсатында ментордың еріп жүруі бұл талапқа қайшы келмейді.

Алдымен өтініш жазып, соңынан редактордың хатын жолдауға бола ма?

Жоқ. Редактор хаты өтінішке қоса тіркелуі керек.

Менің материалым іріктеуден өткенін қалай білуге болады?

Ұлттық және аймақтық іріктеуден өткен қатысушыларды Ұйымдастырушы комитет хабардар етіп отырады. Іріктеуден өтпегендерге хабарлама берілмейді. Егер сіз финалға өтсеңіз, сізге телефон шалып хабарласады немесе хат жазады.

Егер менің бейне немесе басылып шыққан материалым интернете жоқ болса, оны байқауға қалай ұсынуға болады?

Бейнематериалдардың қайда жарияланғанын көрсететін сілтеме керек, әрі материал қайда жүктелгенін көрсететін (мәселен, youtube, vimeo және тағы басқа) сілтеме жалпыға қолжетімді болуы тиіс. Сілтеме жабық болса, автор көруге мүмкіндік беретін сілтемені ұйымдастыру комитетіне беру керек.

Басылып шығатын және газет материалдарды сканерлеу керек, мүмкіндігінше материалдың шыққан мерзімі көрінуі тиіс, оны қолжетімді кез-келген сервиска жүктеп, электронды сілтеме арқылы ашуға болатындай мүмкіндік жасау қажет. Сканерленген материал оңай оқылуы тиіс. Көшірме сапасы өте жақсы болуы тиіс.Файлдың жалпы көлемі 1 ГБ-дан аспауы тиіс.

Егер менің материалым радиоэфирден өтсе, мен оны байқауға қалай ұсына аламын?

Аудионы кез-келген онлайн сервиске жүктеу керек және оның сілтемесін Ұйымдастыру комитетіне жолдау керек болады.

Өтінішті қай тілде бере аламын?

Барлық қатысушы елдердің барлығында орыс тілінде және қатысушы елдің мемлекеттік тілінде беріледі. Алдымен комитет қатысушыларды материалды шыққан тілінде бағалайды. Материал іріктеуден өтсе, оны халықаралық қазылар алқасына орыс тіліне аударады.

Бір материалды түрлі номинацияға ұсынуға бола ма?

Жоқ, бір материал тек қана бір рет беріледі.

Номинацияны қалай таңдауға болады?

Байқаудың Ережесін, номинациялардың сипаттамасын және талаптарын мұқият оқып шығу керек. Сондай-ақ 2019 жылғы байқауда жеңіске жеткен материалдармен таныса аласыздар.

Бір БАҚ немесе бір автор түрлі номинацияға өтініш бере ала ма?

Иә, бере алады, бірақ материалдар әртүрлі болуы тиіс. Әр номинацияға бөлек бір өтініш болуы тиіс.

Мен блогер болсам, өтініш бере аламын ба?

Байқау журналистика бойынша, бірақ сіз контентіңізді медиалық деп есептесеңіз және оның талаптары Байқауға сай келсе, өтініш беруіңізге болады. Тәуелсіз авторлардың және продюсерлік топтардың онлайн-алаңда жарық көрген журналистік жобалары да қарастырылады.

Байқауға деректі фильмде беруге бола ма?

Ия, бірақ оның хронометражы 40 минуттан аспауы тиіс, бұл қысқаметражды фильмнің ең ұзақ шегі. Киноның өз байқаулары бар, бұл байқаудың басымдылығы – журналистік материалдар.

Егер менде материалдар циклі болса не істеу керек?

Онлайн-өтініште оның қысқаша мазмұнын көрсету керек, ал байқауға сіздің пікіріңізше ең мықты материал берілуі тиіс.

Байқауға материалды пошта арқылы жіберуге бола ма әлде арнайы тасығыштармен алып келу керек пе?

Жоқ, материалдар онлайн түрде қолжетімді материалдар қабылданады.

Егер мен жұмыстан кетіп қалған болсам, бірақ байқауға қатысқым келсе, БАҚ-та жұмыс істеген кезімде жарияланған материалды пайдаланып қатыса аламын ба?

Иә, өтініш жолдаңыз. Байқауда БАҚ емес, материал авторлары марапатталады. Бас редактордың хатын бірге тіркеп қойсаңыз жақсы болар еді, алайда ондай мүмкіндік болмаса, оны ескертуде қысқаша жазсаңыз болады. Ұйымдастырушы комитет мұндай мәселеге жеке қарайды.

Егер материалды авторлық топ әзірлесе, оны байқауға беруге бола ма?

Иә, бірақ шығармашылық топ өкілдері бұл жайында білуі тиіс. Топ мүшелерінің бірі өтініш білдірсе, қалғандары қарсылық білдірмеуі керек. Бәйгені топ мүшелері өз ара келісім арқылы бөліп алады. Өйткені жеңіске бір автор емес, топ жетсе, бәйге көлемі өспейді.

Финалға шығармашылық топ шыққан жағдайда марапаттау рәсіміне шығармашылық топ толығымен шақырыла ма?

Ия. Алайда топ ( 2 адамнан көп болса), қатысу талаптары өзара келісіледі.

Жеңімпаздар қандай жүлдеге қол жеткізеді?

Аймақтық байқауда жеңіп шыққан финалистер арнайы диплом алып, марапаттау рәсіміне шақырылады. Жеңімпаздар мүсінше және қаржылай сыйлық алады. Қазылар алқасы арнайы сыйлық ұсынуы мүмкін.

Менің шығармам финалға не себепті өтпей қалғанын қалай білуге болады?

Қазылар алқасы материалдарды бағалайды. Сол себептен финалистер мен жеңімпаздардың таңдалуы ашық болады. Дауыс беру талапқа сай жүргізіледі (кәсібилік, объективтілік, техникалық талаптарға сай, жасампаздылығына сай және номинация талаптарына сай). Қазылар осы талаптарды өз түсінігімен қабылдап, ішкі сенімімен бағалай келе дауыс береді. Дауыс беру әдісінің қорытындысы егжей-тегжей жарияланбайды.

Менің материалымды қазылар алқасына орыс тіліне кім аударады?

Аударманы журналистика және лингвистиканы түсінетін мамандар аударады. Қалай болғанымен қазылар алқасында өтініш білдірген тілді түсінетін маман болады.

Қазылар алқасы құрамында кімдер болады?

Қазылар алқасы құрамына БАҚ мен медиадағы беделді адамдар шақырылады. Егер қазылар алқасындағылардың біреу белгілі бір мекемемен немесе тұлғаменүлестес болса(туысқаны, БАҚ-тағы қызметкері, тағы басқа), онда ол дауыс беруден бас тартады.

Қанша жеңімпаз болады?

Қатысушы әр ел іріктеу турына әр номинациядан үш жеңімпазды таңдап алады. Сосын халықаралық қазылар алқасы финалистер арасында бір адамды таңдайды. Әр номинациядан бір өтініш жеңіске жетеді.

Қандай да бір сұрақтар болса, кіммен кеңесуге болады?

Егер байқау серіктестеріне қойған сұрақтардан кейін тағы да сұрақтарыңыз болса, онда ұйымдастыру комитетінің Қазақстандағы үйлестірушісіне хабарласуға болады. Қазақстандағы Internews өкілдігінің медиасарапшысы Марина Михтаева –  mmikhtayeva@internews.org

Қандай да бір қосымша нақтылайтын сұрағыңыз болса, Central-Asia-Applications@internews.org эл.поштасына (тақырыбына «MediaCAMP Award 2022 байқауы бойынша сұрақ» деп көрсетіңіз) не +77717013838 (Telegram, WhatsApp) нөміріне хат жазыңыз.