Бас бет «MediaCAMP AWARD» байқауының ережесі

«MediaCAMP AWARD» байқауының ережесі

Бұл ереже Орталық Азия елдері арасында журналистика бойынша өтетін «MediaCAMP Award» байқауын ұйымдастыру мен өткізу тәртібін белгілейді. Байқауды АҚШ халықаралық даму агенттігінің (USAID) қолдауымен Қазақстандағы Internews өкілдігінің «MediaCAMP – Орталық Азия» бесжылдық бағдарламасы аясында өткізгелі отыр.

Байқау мақсаты:

Қоғамда маңызы бар оқиғалар мен құбылыстарды жазып жүрген Орталық Азиядағы дарынды журналистер мен тәуелсіз контент жасаушыларды ынталандыру. Байқау аймақтағы медиа саланы дамытуға ат салысып, қоғам өкілдерінің сапалы ақпаратқа қол жеткізуіне септігін тигізеді.

Қатысу тәртібі:

Қазақстанда, Қырғызстанда, Тәжікстанда, Түркіменстанда және Өзбекстанда тіркелген БАҚ-та немесе медиа саласында редакцимен ұзақ мерзімді немесе қысқа мерзімді келісім шарт негізінде жұмыс істейтін кез келген журналист, контент жасаушы қатыса алады. Байқауға өтінімді материал авторы немесе байқауға қатысушы редакция бере алады. Байқауда БАҚ немесе медиа емес, тек жеке журналист/автор немесе журналистер/авторлар тобы ғана жеңімпаз бола алады.

Байқауға шетелдік БАҚ журналисі, яғни MediaCAMP  бағдарламасы бар Орталық Азия аумағынан тыс (Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түркіменстан және Өзбекстан) және осы аймақтан басқа елде бас офисі орналасқан мемлекеттерде тіркелген БАҚ қатыса алмайды. Сонымен қатар мұндай БАҚ-та жарық көрген материалдар да қабылданбайды. 

Грант немесе донор қаржысы есебінен әзірленген материал байқауға қабылданады, бірақ бұл материалды әзірлеу барысында материалдың контентін өзгертуге ықпал еткен редакторлардың ықпалы болмауы тиіс. Бұл тұрғыдан алғанда техникалық жағынан, материалдың стилистикалық сапасын жақсарту мақсатында ментордың болуы талапқа қайшы емес.

Байқауға 2019 жылдың 1 шілдесінен 2019 жылдың 31 мамыр аралығында жарияланған кез келген формат пен жанрдағы (жалғыз ескерту: деректі фильмнің уақыты 40 минуттан аспау керек) материалдар қабылданады. 

Кез келген жұмысты әр номинацияға тек бір рет ұсынуға болады.

БАҚ немесе автор бірнеше материалын бірнеше номинацияға ұсына алады, алайда бір жұмысты бір номинацияға ғана ұсынуға мүмкіндік бар.  

Байқауға материалдар кез келген мемлекеттік тілде (қазақша, қырғызша, тәжікше, түркіменше, өзбекше) және орыс тілдерінде қабылданады. Байқаудың жұмыс тілі – орыс тілі. Әр елден ұсынылған жұмыстар орыс тіліне аударылады.

Тек дұрыс толтырылған өтінімдер ғана қаралады. Хабарландыруда көрсетілген уақытта {хабарландыру сілтемесі} және электронды түрде {өтініш формасының сілтемесі } қабылданады.

Қатысушыларға өтініштің статусы жайлы жекелей хабарланбайды. Ұлттық іріктеуден өткен байқау қатысушыларына Ұйымдастырушы комитет арнайы хат жібереді.

Финалистер (дауыс арқылы ұлттық іріктеуден өткен байқау қатысушылары) Медиафестивальге шақыртылады. Медиафестивалдің мерекелік кешінде байқау жеңімпаздары (Аймақтық қазылар алқасының даусымен іріктелген) арнайы мүсінше, диплом және сыйлықтар/сыйлықақымен марапатталады.

Ұйымдастыру тәртібі:

Байқау екі кезеңнен тұрады: ұлттық және аймақтық. Байқауға түсетін материалдарға қойлатын талаптар мен өтініштің онлайн формасы Internews платформасы негізінде барлық қатысушы елдерге және байқау серіктестеріне бірдей жарияланады.

Ұлттық кезең

Ұлттық кезеңде үздік жұмыстарды арнайы іріктеу комитеті таңдап алады. Комитеттің құрамында журналистика және медиа саласындағы әр мемлекеттің кәсіби мамандары болады. Комитет мүшелері әр жұмысты өзектілігі, әзірлеу барысындағы кәсібилігі, таңдалған тақырыптың қоғамдық маңыздылығы жағынан, кей жағдайда бұл материалдардың проблеманың шешілуіне тигізген септігі тұрғысынан бағалайды. Әр номинациядан үш финалист шығады, олардың жұмысы аймақтық іріктеуге түседі.

Аймақтық кезең

Аймақтық кезеңде жұмыстарды арнайы құрылған халықаралық қазылар алқасы бағалайды. Оның құрамына қатысушы елдердің медиа саласындағы беделді екі өкілі кіреді. Олар әр номинациядан бір адамды таңдап алады. Қазылар алқасы өз еркімен қатысушыларға арнайы сыйлық ұсынуы мүмкін немесе ұсынылған жұмыстардың деңгейін лайық деп санамаса, “ешкімді ешбір номинациямен марапаттамаймыз” деп шешуі ықтимал.

Байқауға түсетін материалдарға қойлатын талаптар мен өтінімнің онлайн формасы Internews платформасы негізінде барлық қатысушы елдерге және байқау серіктестеріне бірдей жарияланады. 

Ұлттық кезеңде үздік жұмыстарды арнайы іріктеу комиссиясы таңдап алады. Бұл комиссия құрамында журналистика және медиа саласында зор тәжірибесі бар, кәсіби мамандар болады. Қазылар алқасы саны тақ маманнан тұрады. Әр мемлекеттегі іріктеу комиссиясында Internews ұйымының бір өкілі болады. Объективтілік приципін сақтау үшін қазылар алқасының барлық мүшесі Мүдделер қақтығысы жайлы ережеге қол қояды.

Іріктеу кезеңінің комиссия мүшесі қызмет ететін медиадан байқауға түскен материал болса,  комиссия мүшесінің дауысы саналмайды.

Аймақтық кезеңде жұмыстарды арнайы құрылған Орталық Азияның әділ қазылар алқасы бағалайды. Оның құрамына қатысушы елдердің медиа саласындағы және гуманитарлық бағыттағы беделді әрі тәжірибелі бір немесе екі өкілі болады. Қазылар алқасында байқауға қатысып жатқан және финалистер қатарында бар медианың қызметкері немесе басшысы болмайды. 

Қазылар алқасының барлық мүшесі Мүдделер қақтығысы жайлы ережеге қол қояды.

Барлық финалистер марапаттау рәсіміне шақырылады. Бұл шара 2020 жылдың 19 қыркүйегінде Алматыда болатын Орталық Азияның медиафестивалі аясында өтеді. Медиафестиваль онлайн өтуі мүмкін. 

MediaCAMP Award номинациялары:

Материалдар оның шыққан форматына қарамастан қабылдана береді:

Билік және қоғам

Азаматтық қоғам, жеке адам мен мемлекеттің қарым-қатынасы жайлы жазылған түрлі форматтағы журналисттік материалдар және осы тақырыпты сараптайтын, сонымен қатар диалогтың құрылуына әсер ететін материалдар қабылданады.

Жәрдемдесер уақыт

Бұл номинация бойынша төзімділік туралы, қоғамның әр топтағы адамдарына аяушылық сезім білдіруге, инклюзивке арналған, стигманы жоюға бағытталған материалдар қабылданады. Мысалы көпшіліктен елеусіз қалған, бірақ алар орны зор адамдар жайлы оқиғалар.

Ерлер ел ішінде

Қоғам белсенділері, кәсіпкерлер, медицина қызметкерлері, полицейлер, еріктілер немесе қатарда жүріп әлемнің өзгеруіне септігін тигізіп жүрген жандар жайлы материалдар қабылданады. Бұл номинация бойынша жүлдені журналиспен бірге материал кейіпкері де ала алады.

Шекарасыз ұрпақ – Мүмкіндіктер уақыты

Бұл номинация бойынша балалар, жасөспірімдер мен жастар (24 жасқа дейінгі) туралы материалдар, мысалы балалар құқығының қорғалуы, жасөспірімдер жетістігі, жастарған арналған жаңа идеялар немесе олардың проблемаларының шешілуі жайлы жарияланған материалдар қабылданады.

Объектив

Байқауға  2019 жылдың 1 шілдесінен 2020 жылдың 31 мамыр аралығында  жарияланған фотосуреттер алынады. Суреттер белгіленген техникалық талаптарға сай келуі тиіс және байқаудың тақырып талабына сай болуы қажет. Сурет орын алған жағдайдағы барлық көңіл күйді, әр мемлекеттегі тарихи оқиғаның нақтылығын көрсете алуы керек.

«Жәрдемдесер уақыт» номинациясында қойылатын талаптың бірі – бұл материалдар бір қоғамдастықтың немесе бір адамның өміріне әсер етіп, өзгеріс әкелуі тиіс. Материалды тапсырушы тек материалды ұсынып қана қоймай, бұл материал орын алған нақты бір мәселенің шешілуіне қалай әсер еткенін көрсетуі қажет.

«Объектив» номинациясының жеңімпазы MediaCAMP Fest сайтында интернет-дауыс беру арқылы анықталады. Кез келген адам шексіз дауыс бере алады, бірақ бір жұмысқа бір IP-адрестен тәулігіне бір-ақ рет дауыс беруге мүмкіндік бар. Автор суретті онлайн-дауыс беру мақсатында және оны марапаттау рәсімінде елге көрсету үшін суретті пайдалануға авторлық құқығын беруі тиіс. Ұйымдастырушы комитет номинанттардың жұмыстарынан  Медеиафестиваль аясында фото-көрме ұйымдастырады. 

Байқаудың іріктеу сатысында қазылар алқасы, ұйымдастырушылар мен ұйымдастыру комитетінің шешімімен арнайы сыйлықтар тағайындалуы мүмкін. Арнайы сыйлықтар журналистер мен контент жасаушыларды қолдау мақсатында және жеңімпаз атанбаған, бірақ материалы ескеруге тұрарлық, мысалы тың тақырыпта жазылған, ерекше оқиғаны көре білу, материалды жасауда көрсеткен ерлігі сияқты қабілеттері үшін беріледі. 

Егер менің материалым шетелден қаржыландырылатын ресурста жарияланса, мен байқауға қатыса аламын ба?

Байқауға шетелден қаржыландыратын немесе мемлекеттен тыс жерде тіркелген БАҚ журналисі қатыса алмайды. Сонымен қатар мұндай БАҚ-та жарық көрген материалдар қабылданбайды.

Егер менің материалым халықаралық БАҚ-та жарияланбаса, бірақ бұл материалды жазу үшін гранттық қаржы пайдаланылса, мен бұл байқауға қатыса аламын ба?

Гранттық немесе донорлық қаржыға әзірленген материал байқауға қабылданады, бірақ бұл материалды әзірлеу барысында материалдың контентін өзгертуге ықпал еткен редакторлардың үстемдігі болмауы тиіс. Бұл тұрғыдан алғанда техникалық жағынан, материалдың стилистикалық сапасын жақсарту мақсатында ментордың еріп жүруі бұл талапқа қайшы келмейді.

Алдымен өтініш жазып, соңынан редактордың хатын жолдауға бола ма?

Жоқ. Редактор хаты өтінішке қоса тіркелуі керек.

Менің материалым іріктеуден өткенін қалай білуге болады?

Ұлттық және аймақтық іріктеуден өткен қатысушыларды Ұйымдастырушы комитет хабардар етіп отырады. Іріктеуден өтпегендерге хабарлама берілмейді. Егер сіз финалға өтсеңіз, сізге телефон шалып хабарласады немесе хат жазады.

Егер менің бейне немесе басылып шыққан материалым интернете жоқ болса, оны байқауға қалай ұсынуға болады?

Бейнематериалдардың қайда жарияланғанын көрсететін сілтеме керек, әрі материал қайда жүктелгенін көрсететін (мәселен, youtube, vimeo және тағы басқа) сілтеме жалпыға қолжетімді болуы тиіс. Сілтеме жабық болса, автор көруге мүмкіндік беретін сілтемені ұйымдастыру комитетіне беру керек.

Басылып шығатын және газет материалдарды сканерлеу керек, мүмкіндігінше материалдың шыққан мерзімі көрінуі тиіс, оны қолжетімді кез-келген сервиска жүктеп, электронды сілтеме арқылы ашуға болатындай мүмкіндік жасау қажет. Сканерленген материал оңай оқылуы тиіс. Көшірме сапасы өте жақсы болуы тиіс.Файлдың жалпы көлемі 1 ГБ-дан аспауы тиіс.

Егер менің материалым радиоэфирден өтсе, мен оны байқауға қалай ұсына аламын?

Аудионы кез-келген онлайн сервиске жүктеу керек және оның сілтемесін Ұйымдастыру комитетіне жолдау керек болады.

Өтінішті қай тілде бере аламын?

Барлық қатысушы елдердің барлығында орыс тілінде және қатысушы елдің мемлекеттік тілінде беріледі. Алдымен комитет қатысушыларды материалды шыққан тілінде бағалайды. Материал іріктеуден өтсе, оны халықаралық қазылар алқасына орыс тіліне аударады.

Бір материалды түрлі номинацияға ұсынуға бола ма?

Жоқ, бір материал тек қана бір рет беріледі.

Номинацияны қалай таңдауға болады?

Байқаудың Ережесін, номинациялардың сипаттамасын және талаптарын мұқият оқып шығу керек. Сондай-ақ 2019 жылғы байқауда жеңіске жеткен материалдармен таныса аласыздар.

Бір БАҚ немесе бір автор түрлі номинацияға өтініш бере ала ма?

Иә, бере алады, бірақ материалдар әртүрлі болуы тиіс. Әр номинацияға бөлек бір өтініш болуы тиіс.

Мен блогер болсам, өтініш бере аламын ба?

Байқау журналистика бойынша, бірақ сіз контентіңізді медиалық деп есептесеңіз және оның талаптары Байқауға сай келсе, өтініш беруіңізге болады. Тәуелсіз авторлардың және продюсерлік топтардың онлайн-алаңда жарық көрген журналистік жобалары да қарастырылады.

Байқауға деректі фильмде беруге бола ма?

Ия, бірақ оның хронометражы 40 минуттан аспауы тиіс, бұл қысқаметражды фильмнің ең ұзақ шегі. Киноның өз байқаулары бар, бұл байқаудың басымдылығы – журналистік материалдар.

Егер менде материалдар циклі болса не істеу керек?

Онлайн-өтініште оның қысқаша мазмұнын көрсету керек, ал байқауға сіздің пікіріңізше ең мықты материал берілуі тиіс.

Байқауға материалды пошта арқылы жіберуге бола ма әлде арнайы тасығыштармен алып келу керек пе?

Жоқ, материалдар онлайн түрде қолжетімді материалдар қабылданады.

Егер мен жұмыстан кетіп қалған болсам, бірақ байқауға қатысқым келсе, БАҚ-та жұмыс істеген кезімде жарияланған материалды пайдаланып қатыса аламын ба?

Иә, өтініш жолдаңыз. Байқауда БАҚ емес, материал авторлары марапатталады. Бас редактордың хатын бірге тіркеп қойсаңыз жақсы болар еді, алайда ондай мүмкіндік болмаса, оны ескертуде қысқаша жазсаңыз болады. Ұйымдастырушы комитет мұндай мәселеге жеке қарайды.

Егер материалды авторлық топ әзірлесе, оны байқауға беруге бола ма?

Иә, бірақ шығармашылық топ өкілдері бұл жайында білуі тиіс. Топ мүшелерінің бірі өтініш білдірсе, қалғандары қарсылық білдірмеуі керек. Бәйгені топ мүшелері өз ара келісім арқылы бөліп алады. Өйткені жеңіске бір автор емес, топ жетсе, бәйге көлемі өспейді.

Финалға шығармашылық топ шыққан жағдайда марапаттау рәсіміне шығармашылық топ толығымен шақырыла ма?

Ия. Алайда топ ( 2 адамнан көп болса), қатысу талаптары өзара келісіледі.

Жеңімпаздар қандай жүлдеге қол жеткізеді?

Аймақтық байқауда жеңіп шыққан финалистер арнайы диплом алып, марапаттау рәсіміне шақырылады. Жеңімпаздар мүсінше және қаржылай сыйлық алады. Қазылар алқасы арнайы сыйлық ұсынуы мүмкін.

Менің шығармам финалға не себепті өтпей қалғанын қалай білуге болады?

Қазылар алқасы материалдарды бағалайды. Сол себептен финалистер мен жеңімпаздардың таңдалуы ашық болады. Дауыс беру талапқа сай жүргізіледі (кәсібилік, объективтілік, техникалық талаптарға сай, жасампаздылығына сай және номинация талаптарына сай). Қазылар осы талаптарды өз түсінігімен қабылдап, ішкі сенімімен бағалай келе дауыс береді. Дауыс беру әдісінің қорытындысы егжей-тегжей жарияланбайды.

Менің материалымды қазылар алқасына орыс тіліне кім аударады?

Аударманы журналистика және лингвистиканы түсінетін мамандар аударады. Қалай болғанымен қазылар алқасында өтініш білдірген тілді түсінетін маман болады.

Қазылар алқасы құрамында кімдер болады?

Қазылар алқасы құрамына БАҚ мен медиадағы беделді адамдар шақырылады. Егер қазылар алқасындағылардың біреу белгілі бір мекемемен немесе тұлғаменүлестес болса(туысқаны, БАҚ-тағы қызметкері, тағы басқа), онда ол дауыс беруден бас тартады.

Қанша жеңімпаз болады?

Қатысушы әр ел іріктеу турына әр номинациядан үш жеңімпазды таңдап алады. Сосын халықаралық қазылар алқасы финалистер арасында бір адамды таңдайды. Әр номинациядан бір өтініш жеңіске жетеді.

Қандай да бір сұрақтар болса, кіммен кеңесуге болады?

Егер байқау серіктестеріне қойған сұрақтардан кейін тағы да сұрақтарыңыз болса, онда ұйымдастыру комитетінің Қазақстандағы үйлестірушісіне хабарласуға болады. Қазақстандағы Internews өкілдігінің медиасарапшысы Марина Михтаева –  [email protected]

Егер қосымша сұрақтар болса, өкілдіктің [email protected], не Қазақстандағы Internews өкілдігінің жергілікті медиаконсультанты Асхат Еркімбайдың [email protected], не Internews медиасарапшысы Марина Михтаеваның [email protected] эл.поштасына хабарласуға болады.